PODRŠKA RAZVOJU LOKALNE DEMOKRATIJE I AKTIVNOG GRAĐANSTVA

Kao deo trase Monumental 9 pilot ture broj 2, naš tim obišao je Niš i okolinu. Prvi avgust je bio savršen dan za našu avanturu.

Dan smo započeli jutranjom posetom memorijalnom kompleksu Bubanj.
Tokom Drugog svetskog rata, od februara 1942. do septembra 1944. godine, nemački nacisti streljali su na Bubnju više od 10.000 stanovnika Niša i Jugoistočne Srbije koji su prethodno bili zarobljeni u logoru Crveni krst. Broj streljanih procenjen je na osnovu izjava svedoka i zapisa komisije za ratne zločine, koja je nakon oslobođenja istraživala događaje na Bubnju. Opisijući ovo stravično mesto, komisija navodi da je ovde pronađen veliki broj rovova dužine od 20 do 50 metara sa ljudskim leševima, kao i da je u većini njih postojalo po nekoliko slojeva ubijenih.
Nacisti su prilikom povlačenja uspeli da unište gotovo svu dokumentaciju o Logoru i o broju streljanih na Bubnju. Takođe su, mesec dana pre napuštanja Niša, otkopavali rovove i jame, palili leševe i bagerima ravnali teren, tako da tačan broj streljanih nikada nije utvrđen. Bez obzira na to, priča o stratištu u Nišu ostala je kao svedok jednog od najmračnijih perioda ljudske istorije.
Stratište je 1950. prvobitno obeleženo spomen-piramidom, a novi, monumentalni spomenik, “Tri pesnice” rad hrvatskog vajara Ivana Sabolića, otkriven je 14. oktobra 1963. godine. Od 1979. godine ovaj spomen kompleks proglašen je kulturnim dobrom od izuzetnog značaja. Od 2004. godine u okviru kompleksa nalazi se i kapela izgrađena od stakla i metala, rad arhitekte Aleksandra Buđevca iz Niša.
Čitav spomenički kompleks je parkovski uređen. Do kompleksa vodi memorijalna staza duga oko pola kilometra. Staza izlazi pravo na reljef u mermeru veličine 23×2,5 m. koji prikazuje stradanja tokom Drugog svetskog rata i pobedu slobode. Na njemu stoje ugravirani stihovi Ivana Vučkovića, pesnika iz Niša: „Iz krvi komunista i rodoljuba nicale su pesnice bunta i opomene, pesnice revolucije, pesnice slobode. Streljali su nas, ali nas nikad nisu ubili, nikad pokorili. Mi smo zgazili mrak i suncu oslobodili put“.
Sam reljef se sastoji od pet kompozicija koje simbolizuju “mašinu za ubijanje”, vešanje i streljanje, bunt naroda, kapitulaciju osvajača i pobedu.
Za vreme odvođenja zatvorenika na Bubanj i pred samo streljanje, zabeleženi su mnogi primeri prkosa i hrabrosti pred smrt. Jedan od inspirativnih primera dao je osuđenik koji je ispred streljačkog voda stisnuo pesnicu, podigao je u nebo i pozdravio slobodu koja će doći. Taj događaj inspirisao je vajara Ivana Sabolića da izradi spomenik u vidu tri pesnice. Ovaj spomenik koji simbolizuje otpor fašizmu čuva sećanje na teror i ljudsku patnju.
Svaka od tri pesnice je različite veličine i one predstavljaju simbol muške, ženske i dečije ruke koje prkose neprijatelju zbog toga što su streljane i čitave porodice.

Nakon memorijalnog parka Bubanj, zaputili smo se u memorijalni kompleks „12. februar“ poznatiji kao Logor Crveni krst.
Logor Crveni krst bio je jedan od nemačkih koncentracionih logora na teritoriji Srbije. Osnovan je 1941. godine, prvo kao privremeni logor za smeštaj ratnih zarobljenika jugoslovenske kraljevske vojske, a kasnije i ostalog srpskog, romskog i jevrejskog stanovništva. Kompleks logora prostire se na površini od 7 hektara, a ograđen je visokim zidom i bodljikavom žicom. U glavnoj zgradi, koja je sada muzejski kompleks, mogu se videti samice, prostorije u kojima se boravile grupe zarobljenika, kao i njihove autentične poruke na zidovima i lični predmeti koje su poneli sa sobom prilikom odvođenja u zarobljeništvo – pisma i fotografije.
U ovaj logor nacisti su zatvarali političke zatvorenike ali i civile, uključujući žene i decu. Uslovi za život bili su krajnje nehumani – bez ventilacije, grejanja i dnevne svetlosti. Umesto na krevetima, zarobljenici su spavali na slami na betonskim podovima a podovi samica bili su prekriveni bodljikavom žicom. Količina hrane koju su dobijali bila je jedva za preživeti, naročito kada se uzme u obzir da su zarobljenici bili primorani na težak fizički rad. Procenjuje se da je za vreme okupacije u Logoru bilo zatvoreno više od 30 000 ljudi, dok je više od 10 000 streljano na Bubnju.
Februara 1942, grupa od 147 golorukih logoraša napala je stražare i pokušala da pobegne iz logora. U tome je uspelo njih 105, dok je četrdeset dvoje ostavilo svoje živote na logorskih žicama. To je bilo prvo organizovano bekstvo iz jednog nacističkog logora u porobljenoj Evropi. Ovaj događaj ubrzao je već pripremljen plan nacista za masovna streljanja koja su usledila kao odmazda.

MON9nistext1

 

Bez obzira koji ste tip turiste, Niš ima da ponudi svakome po nešto zanimljivo zbog čega ćete želeti da se bar još jednom vratite u ovaj grad. Ostatak naše ture proveli smo otkrivajući tek delić lokalnih zanimljivosti.

Niška tvrđava je simbol grada i spomenik kulture koji ispisuje viševekovnu bogatu prošlost Niša još od antičkih vremena. Prvi zapisi o zdanju, koje se danas prostire na preko 22 hektara, datiraju još iz prvog veka nove ere.
Tokom srednjovekovlja ova građevina bila je više puta rušena i obnavljana, da bi početkom 18. veka na ostacima antičkog i vizantijskog utvrđenja Turci podigli tvrđavu kakvu danas poznajemo. Skoro punih 5 godina 400 zidara gradilo je bedeme Tvrđave, koja je pored beogradske predstavljala najsnažnije tursko utvrđenje u graničnoj oblasti carstva.
Niška tvrđava ima 4 glavne i 4 poterne kapije. Glavne su: Stambol kapija (poznata i kao Carigradska, Glavna, Južna i Ulazna), Beogradska, Vinik i Jugoistočna, odnosno Pašina kapija. Poterne kapije su raspoređene između glavnih, a jedna od njih (u severnom delu bedema) prozvana je kapijom smrti, jer su tuda vodili zarobljene ustanike i streljali ih u rovu iza Tvrđave.
U Tvrđavi je bilo i deset džamija od kojih je danas sačuvana samo Bali-begova i u kojoj se sada nalazi izložbeni prostor niške Galerije savremene umetnosti.
Jedan od najstarijih sačuvanih kultunih spomenika unutar bedema jeste Hamam, staro tursko kupatilo sagrađeno u 15. veku. Danas se u tom prostoru nalazi Nišville muzej posvećen ovom džez festivalu i muzici.
Tvrđava je, inače, omiljeno mesto stanovnika Niša za opuštanje u obilju zelenila u samom centru grada ili druženje sa prijateljima u nekom od brojnih kafea i restorana.

Spomenik Šabanu Bajramoviću, poznatom romskom kompozitoru i pevaču, nalazi se na vrhu amfiteatra na nišavskom keju. Rođeni Nišlija i kako ga mnogi nazivaju – kralj romske muzike – snimio je preko 700 pesama i 20 albuma. Pesma „Đelem-đelem“ u njegovom izvođenju proglašena je himnom svih Roma. O važnosti Šabana Bajramovića govori nam i to da ga je američki magazin „Time“ stavio na listu 10 najuticajnijih bluz pevača na svetu. Bronzana statua u prirodnoj veličini delo je niškog vajara Vlade Ašanina i postavljena je na dan otvaranja 27. Nišville džez festivala, 2010. godine.

Niška Banja, udaljena svega 10 kilometara od Niša, jeste mesto odmora sa 5 izvora lekovite vode i prirodnim mineralnim blatom, što je čini jednom od najposećenijih banja u Srbiji. Da je Niška Banja i mesto susreta generacija govore nam i brojne ture mladih ljubitelja prirode, koji se odlučuju za pešačenje, planinarenje ili sportsko slobodno penjanje na obroncima Jelašničke i Sićevačke klisure.

Projekat „Monumental 9“ finansijski je podržan od strane Saveta za regionalnu saradnju RCC kroz Program za razvoj i promociju turizma koji finansira Evropska unija u nastojanju da doprinese rastu i konkurentnosti šest ekonomija zapadnog Balkana, podržavajući razvoj i promociju zajedničke regionalne kulturne i avanturističke turističke ponude.

MON9nistext2

Find the latest bookmaker offers available across all uk gambling sites - Bets.Zone - Betting Zone Use our complete list of trusted and reputable operators to see at a glance the best casino, poker, sport and bingo bonuses available online.

 

    eu for citizen     EU za tebe       WBF Logo sajt        knjazevac        eu      logo ATB